Mniejszość niemiecka

Niemcy to najliczniejsza mniejszość narodowa zamieszkująca Polskę. Podczas przeprowadzonego w 2011 r. Narodowego spisu powszechnego ludności i mieszkań narodowość niemiecką zadeklarowało 144 238 obywateli polskich, co stanowiło 0,375% wszystkich obywateli RP. Przy tym zdecydowana większość obywateli polskich deklarujących narodowość niemiecką bo aż 77% zamieszkuje w dwóch województwach: opolskim (78 157 osób, 53,2%) oraz śląskim (34 799 osób, 23,8. Kolejne 13,6% to województwa Dolnośląskie 3,4%, Pomorskie i Warmińsko Mazurskie po 3,3% wreszcie Zachodnio-Pomorskie 2,4% i Lubuskie 1,2 % osób a więc tereny do 1945 będące w granicach Niemiec. Łącznie stanowi to 90,6% obywateli polskich deklarujących narodowość niemiecką. Same organizację mniejszości niemieckiej uznają te dane za zaniżone i szacują tę grupę na ok. 300.000 obywateli RP posiadających korzenie niemieckie.

Przedstawiciele mniejszości niemieckiej są w większości katolikami, a tylko nieliczni (głównie zamieszkujący województwa północnej Polski) deklarują przynależność do Kościoła Ewangelicko – Augsburskiego.

W okresie po II wojnie światowej sytuacja mniejszości narodowych w Polsce generalnie nie była zbyt dobra. Wiązało się to głównie z faktem, iż władze komunistyczne przyjęły jako założenie budowę państwa jednonarodowego. Przy tym sytuacja mniejszości niemieckiej była zdecydowanie trudniejsza niż pozostałych w wyniku emocji związanych z dopiero co zakończoną wojną. Wśród Niemców zamieszkujących teren Górnego Śląska ze względu na ich dwujęzyczność i historię regionu (wyniki plebiscytu z 1921r.) przeprowadzono po 1945 tzw. akcję weryfikacyjną i uznano ich oficjalnie za Polaków. Jednocześnie konsekwencją tego stanu rzeczy stał się m.in. zakaz używania i nauki języka niemieckiego na Górnym Śląsku zniesiony dopiero w 1990 roku. Diametralna zmiana w stosunku władz polskich do mniejszości niemieckiej nastąpiła dopiero po 1989 roku.

I tak po zmianie ustroju mniejszość niemiecka, jako jedyna z mniejszości narodowych w Polsce wprowadziła swoich przedstawicieli do parlamentu wybierając ich z listy własnego komitetu wyborczego. Również w wyborach samorządowych mniejszość niemiecka wystawia swój własny komitet a jej przedstawiciele zasiadają w sejmiku województwa opolskiego, w radach powiatów oraz w licznych radach gmin tego województwa.

Członkowie niemieckiej mniejszości działają w wielu założonych przez siebie organizacjach społecznych. Do najważniejszych z nich należą: Towarzystwo Społeczno-Kulturalne Niemców na śląsku Opolskim z 320 kołami terenowymi, Towarzystwo Społeczno-Kulturalne Niemców województwa śląskiego z ok. 100 kołami terenowymi, Związek Niemieckich Stowarzyszeń Warmii i Mazur. Ponadto organizacje mniejszości funkcjonują na Dolnym Śląsku, na Pomorzu. Funkcjonuje również organizacja młodzieżowa mniejszości Związek Młodzieży Mniejszości Niemieckiej jak również szereg organizacji branżowych. Wszystkie te organizacje zrzeszone są w organizacji parasolowej – Związku Niemieckich Stowarzyszeń Społeczno-Kulturalnych w Polsce.

Członkowie mniejszości wydają swoją prasę, m.in. tygodnik „Wochenblatt.pl”, cotygodniowy dodatek do Nowej trybuny Opolskiej „Heimat – Mała Ojczyzna, miesięczniki: „Mitteilungsblatt” i „Masurische Storchenpost”. Również w niepublicznych mediach elektronicznych nadawane są audycje w języku niemieckim. m.in. w Radio Vanessa z Raciborza, Radiu Park FM w Kędzierzynie-Koźlu, Radiu Opole, Radiu Katowice, Radiu Olsztyn czy Telewizji Satelitarnej TVS, TVP Opole, TVP Katowice.

Organizują wreszcie liczne imprezy kulturalne. Do największych z nich należą: Festiwal Kultury Mniejszości Niemieckiej w Polsce organizowany raz na 3 lata i skupiający nawet do 7.000 uczestników, Dni Kultury Niemieckiej na Śląsku Opolskim, Konkurs Recytatorski w Języku Niemieckim „Młodzież Recytuje Poezję”, Festyn Letni „Sommerfest” w Olsztynie, Przegląd Orkiestr i Kapel Mniejszości Niemieckiej w Leśnicy, Przegląd Zespołów Dziecięcych i Młodzieżowych Mniejszości Niemieckiej w Leśnicy, czy Festiwal Chórów i Zespołów Śpiewaczych Mniejszości Niemieckiej w Walcach.

Do nowych inicjatyw wyróżniających mniejszość niemiecką należy stworzenie sieci niemieckojęzycznych szkółek piłkarskich – Miro Deutsche Fussballschule przez TSKN na Śl. Op. Ideą szkółek, których patronem jest urodzony w Opolu Mistrz Świata w piłce nożnej Miroslav Klose jest łączenie edukacji językowej ze sportową. Więcej na temat szkółek można przeczytać na www.mirofussballschule.pl. Ponadto funkcjonuje również projekt językowy dla dzieci Samstagskurse jak również wiele innych mniejszych inicjatyw.