Warto przeczytać

Czeczeni

Czeczenia to autonomiczna republika, ze stolicą w mieście Grozny, wchodząca w skład Federacji Rosyjskiej. Jest położona na północnym Kaukazie, graniczy z rosyjskimi Dagestanem na wschodzie, Inguszetią na zachodzie i Krajem Stawropolskim na północy oraz z Gruzją na południu.
W czasie rozpadu ZSRR grupa przywódców czeczeńskich ogłosiła niepodległość republiki, która trwała od 1991 r. do 1994 r., pomimo braku oficjalnego uznania przez inne państwa. W 1992 r. Czeczenia odmówiła podpisania układu stowarzyszeniowego z Federacją Rosyjską. Rosja nie uznała tej odmowy i w 1994 r. rozpoczęła wojnę mającą na celu opanowanie Czeczenii. W 1996 r. konflikt zakończył się zwycięstwem zwolenników niepodległości.
Drugą próbę podporządkowania republiki Rosja podjęła w 1999 r., i po zajęciu całego terytorium przez wojska federalne ogłosiła w 2002 r. oficjalne zakończenie wojny.

Obie napaści doprowadziły do wielkich zniszczeń i doszczętnie zrujnowały Czeczenię. Odbudowa kraju trwa do dzisiaj. Mimo oficjalnego zawieszenia broni w dalszym ciągu mają miejsce starcia zbrojne i Rosja utrzymuje w republice około 60 tysięcy żołnierzy. Brak poczucia bezpieczeństwa, bieda i bezrobocie zmuszają ludność cywilną do opuszczenia kraju. Niektórzy szukają pracy na terenie innych republik Federacji Rosyjskiej, inni próbują uciekać dalej.
Do Polski Czeczeni przyjeżdżają od ponad 15 lat – pierwsi przybyli zaraz po rozpoczęciu wojny rosyjsko–czeczeńskiej (grudzień 1994 r.). Początkowo było ich niewielu, jednak wraz z nasileniem działań wojennych w 2000 r. (tzw. druga wojna rosyjsko–czeczeńska) liczba uchodźców znacząco się zwiększyła. Dziennie o azyl w Polsce prosiło nawet 30 osób.

Gdy zapytać Czeczena o historię jego narodu, opowieść rozpocznie od proroka Noego: „… najpierw był prorok Noh, on ze swą Arką osiadł na górze Ararat, a potem powędrował w góry Kaukazu, tam gdzie teraz my mieszkamy. W czeczeńskim języku Czeczenia to Nochcziczjo,a a Czeczen to Nochczi, co tłumaczy się jako „Człowiek Noego”. To dowodzi, że wszyscy pochodzimy od tego jednego wielkiego przodka, więc mamy bardzo starą historię”.
Takich mitycznych opowieści o pochodzeniu narodu czeczeńskiego można usłyszeć wiele. Będą je przytaczać prości ludzie, ale i „naukowcy”, którzy próbują udowodnić wielkie pochodzenie Nachów (praplemion zamieszkujących obecne tereny Czeczeni), ale przede wszystkim politycy i tzw. budziciele narodowi.
Nie ulega wątpliwości, że Czeczeni od dawna zamieszkują góry Kaukazu. Mówi się, że już na przełomie III tysiąclecia p.n.e. na tych terenach zaczęła rodzić się specyficzna kultura ludów budujących wysokie obronne twierdze na zboczach górskich w obronie przed napaściami wrogów. Ludy te, nazywane nachskimi lub wajnachskimi (współcześnie do tej grupy zaliczamy Czeczenów i Inguszy), posługiwały się własnym językiem, który można zaliczyć do grupy języków kaukaskich.

Czeczeni, jak wszyscy mieszkańcy północnego Kaukazu, są otwarci i bardzo gościnni. Jak twierdzą, ich prawo zwyczajowe, tzw. Adat, określa model zachowania we wszystkich kategoriach życia. Jedną z największych wartości jest rodzina. Rzadko spotyka się małżeństwo posiadające mniej niż trójkę dzieci. Wszystkie pokolenia starają się mieszkać razem, pomagać sobie oraz otaczają wielkim szacunkiem starszych. Czeczeński mężczyzna jest niezwykle dumny ze swego pochodzenia, mówi się, że każdy powinien znać imiona przynajmniej siedmiu przodków w linii męskiej. Idealną czeczeńską kobietę natomiast cechuje skromność i gościnność. Powinna zajmować się domem i wychowywaniem dzieci, słuchać męża, nigdy publicznie nie podważać jego słów i być miłą dla wszystkich mężczyzn, których przyprowadzi do domu. W rzeczywistości Czeczenki są silne i zaradne, do czego zmusiła je wojna i niepewność jutra.